Các phương tiện truyền thông

From democracy-handbook.org
Jump to: navigation, search
Democracy-handbook proof.png

Các phương tiện truyền thông tự do là một trong những mắc xích vô cùng quan trọng cho một nền dân chủ. Điều này cũng có nghĩa là cả phương tiện truyền thông và chính ta phải có một trách nhiệm nặng nề.

Nhu cầu gây ấn tượng

Thường thấy trên các phương tiện truyền thông nhất vẫn là những tin tức, hình ảnh có khuynh hướng thù địch hơn là quảng bá cho các chế độ dân chủ. Nào là tin bom, mìn khủng bố, hình ảnh máy bay đâm vào cao ốc, các cuộc nổi loạn trên đường phố, hình ảnh các nhà độc tài điên khùng đương nhiên là những nguồn tin "nóng" hơn là hình ảnh những chính trị gia điềm tĩnh, đã trãi qua các cuộc đàm phán thâu đêm. – Ngay cả hình ảnh những người dân Đông Đức tràn qua bức tường Bá-Linh, vẫn còn hấp dẫn hơn nhiều!

Do đầu óc con người rất nhạy cảm trước vấn đề tình cảm nên ta thường thích nghe một câu chuyện ướt át và hấp dẫn hơn là ngồi nghe những con số khô khan tẻ nhạt và những nghị quyết chính trị phức tạp.

Chính vì thế mà chúng ta và các phương tiện truyền thống lại càng phải có một trách nhiệm nặng nề hơn. Nó đòi hỏi các nhà thông tin không được chạy theo những sự trình chiếu vĩ mô, hào nhoáng hoặc chạy theo thị hiếu của khán thính giả, mà phải lồng vào đó được nội dung phong phú và nhiều ý nghĩa quảng bá sâu rộng. Ngược lại nó cũng đòi hỏi chúng ta phải thực sự quan tâm, lắng nghe những thông tin hay giá trị liên quan đến sự xây dựng nền dân chủ và những sự khó khăn qua từng thời, từng lúc.

Phục vụ quần chúng

Để bảo đảm có được một môi trường thông tin, ngôn luận và thảo luận tự do, độc lập thì phải có nhiều nguồn, nhiều kênh thông tin do chính quyền dân chủ quản lý nhằm phục vụ quần chúng trong lãnh vực truyền thanh và truyền hình. Các nguồn truyền thông công cộng này không cần phải cạnh tranh với các phương tiện truyền thông tư nhân, chuyên nghiệp và phải bảo đảm có được một nội dung độc lập với các khuynh hướng chính trị. Ít nhất là trên lý thuyết. Trên thực tế vẫn có nhiều nơi các nguồn thông tin công cộng này vẫn quan tâm đến số lượng khán thính giả giống như các kênh truyền thông của tư nhân sống nhờ quảng cáo. Bởi nếu không làm như thế chỉ sợ các chương trình phát sóng truyền hình, truyền thanh của các kênh công cộng sẽ trở nên nhàm chán như ở các quốc gia dưới chế độ độc tài, và sẽ chẳng còn hấp dẫn được khán thính giả nữa. Cũng có đôi khi có sự tác động chính trị vào các công việc soạn thảo tin tức hoặc vào hàng ngũ quản trị các kênh, đài thông tin công cộng là những điều rất đáng quan ngại.

Đó quả là một thức thách to lớn để làm các chương trình truyền thông và mạn đàm xã hội vừa được nổi tiếng vừa có nội dung nghiêm túc nhằm bảo đảm sự sống còn của xã hội dân chủ.

Một vài đề nghị

Có lẽ đã đến lúc phải có những suy nghĩ sáng tạo? Thay vì sáng tác những âm điệu đặc trưng nhằm gây sự chú ý hoặc những hình tượng, tiêu chí (logo) cho giờ phát tin hàng ngày trên tivi, tại sao không làm ngược lại và tạo tivi theo lối kinh điển? Hãy cắt bỏ những chi tiết mỹ thuật phụ trợ không cần thiết và hãy cho chúng ta một chương trình tin tức toàn quốc, thâu hình đôi lúc có thể bằng điện thoại di động bởi phóng viên chuyên nghiệp hoặc bởi những thường nhân tình cờ có mặt tại chỗ?

Ngoài ra cũng còn một thử thách nữa là hãy dành cho những chiến sĩ dân chủ một chỗ đứng cân bằng nên có song song với hình ảnh những kẻ phá hoại, gây rối qua các bài tường thuật, phóng sự trên tivi, radio. Đâu rồi hình ảnh những anh hùng thực sự và những chiến sĩ đấu tranh cho dân chủ trên màn ảnh truyền hình? Những người muốn dấn thân cho xã hội? Những thiện nguyện viên, cảnh sát, các học giả lưu vong, các đại diện công đoàn, chuyên gia hòa giải và tất cả những mục sư, các vị lãnh đạo tinh thần của Hồi giáo, Do thái, imamer yêu chuộng và rao giảng cho hòa bình?

Không có gì phi dân chủ hơn là tạo ra một giới hạn để phân loại tin tức nào sẽ được hay không được phổ biến. Tại sao chỉ những phần tử điên khùng, những hành động phá hoại mới được tường trình, đôi khi cả trong lẫn ngoài giờ phát tin thường nhật? Còn những người tuổi trẻ đầy nhiệt huyết, lưu tâm tới thời sự, tới những bất công trong xã hội thì nơi đâu họ có thể lên tiếng nếu họ không có hành động phá phách, và họ sẽ có vai trò gì trong những hình ảnh truyền thông? Và thật ra, ai mới là đối tượng đáng để chúng ta lưu tâm, như là để khích lệ cho những hành vi tương ứng?

Cuối cùng cũng rất làm lạ là tại các buổi thảo luận chính trị, đặc biệt trong khi tranh cử, lại thường được thấy tổ chức như một trận đấu tay đôi, để phân kẻ thắng người bại. Chẳng lẽ nếu mời thêm một đối thủ thứ ba tham gia tranh luận là sai nguyên tắc hay sao, cho dù mục đích cuối cùng là để giúp cử tri được hiểu biết thêm về các ứng cử viên?

Ai quyết định?

Kẻ mà có thẩm quyền cuối cùng để gạn lọc nội dung của phần tin tức không ngoài ai khác hơn chính là chúng ta, là nhu cầu tiêu khiển của chúng ta. Như thế có lẽ để đáp ứng được tất cả, cả ta lẫn các nguồn truyền thông phải nên tự cải tạo chính mình. Không chỉ bởi vì internet và các trang blog càng ngày càng thịnh hành, và ngược lại với các kênh truyền thông có sẵn, ở đây hoàn toàn không có quy định, nguyên tắc đặc biệt về sự tin cậy hay uy tín của các nguồn tin. Do đó, các phương tiện truyền thông nghiêm túc của các xã hội dân chủ vẫn là một sự bảo đảm cho người dân của họ để có được một hình ảnh chân thật về hiện thực xã hội, và chính như thế những cơ sở truyền thông nghiêm túc này là sự cần thiết cho một nền dân chủ lành mạnh.


Chương kế tiếp: Doanh nghiệp