Doanh nghiệp

From democracy-handbook.org
Jump to: navigation, search
Democracy-handbook proof.png

Một điều tiên quyết cho một nền dân chủ là công dân phải có trình độ dân trí khá cao, ngoài ra còn phải có những chuyên gia và có những người có kinh nghiệm lãnh đạo dấn thân vào chính trường và tự nguyện tham gia xây dựng dân chủ. Thường thường chính những chuyên gia và các nhân vật lãnh đạo tài ba này là những kẻ có ngày làm việc dài nhất và thường làm việc quá giờ mỗi ngày. Doanh nghiệp ở các xã hội dân chủ hiện đại thường phát triển nhờ vào nguồn tiềm năng trí tuệ và kiến thức của mình.

Sự quan tâm của môi trường doanh nghiệp về dân chủ trong một xã hội dân chủ

Hoặc nói bằng cách khác: Những người có điều kiện tốt nhất để cống hiến cho quá trình xây dựng dân chủ lại là những người có ít thời giờ nhất để làm chuyện đó. Vì họ đã dành phần lớn thời gian vào việc quản lý công việc ở chỗ làm.

Phần lớn các công việc này đều là doanh nghiệp tư nhân. Do vậy điều kiện để doanh nghiệp tư nhân được phát triển là xã hội phải được rộng mở, thông thoát để thông tin, hàng hóa và con người có thể tự do đi lại và trao đổi. Tóm lại: Điều kiện tiên quyết cho một môi trường doanh nghiệp lành mạnh là xã hội phải dân chủ.

Chính vì thế mà trong môi trường doanh nghiệp nên luôn đặt mối quan tâm lâu dài đến việc những nhân viên ưu tú và bận rộn của họ dấn thân vào xã hội, vào chính trị trong tiến trình dân chủ. Tuy hiện thời các xí nghiệp, cơ sở tư nhân không có truyền thống khuyến khích nhân viên làm điều ấy, nhưng có lẽ đã đến lúc thay đổi chăng? Có lẽ không có gì quá đáng khi đòi hỏi doanh nghiệp góp phần vào tiến trình dân chủ hóa ở hạ tầng cơ sở lẫn trên qui mô toàn diện?

Chia sẻ trách nhiệm xã hội

Một số xí nghiệp, đặc biệt là các công ty lớn, thực sự đã bắt đầu tiến hành thực hiện điều này. Qua một chương trình được gọi là "Chia sẻ trách nhiệm xã hội", các công ty này có nghĩa vụ vừa vận hành xí nghiệp vừa phải bảo vệ nhân viên, xã hội và môi trường địa phương chung quanh xí nghiệp. Như thế là nói: Các xí nghiệp và công ty cần phải tôn trọng và tuân thủ nhân quyền đồng thời ủng hộ tiến trình dân chủ hóa.

Trong thực tế có rất nhiều dạng "Chia sẻ trách nhiệm xã hội", và nhiều xí nghiệp đã trực tiếp tham gia vào tiến trình dân chủ hóa. Điển hình là các nhà máy, xí nghiệp ở châu Âu đã xây dựng trường học và bảo đảm cho sự giáo dục ở các nước chậm tiến, nơi họ thu mua nguyên vật liệu. Hoặc có thể là các xí nghiệp chỉ nên thu mua nguyên vật liệu ở các quốc gia có dân chủ thôi.

Thực thi dân chủ ở công sở

Ở bắc Âu đã có một truyền thống dân chủ và nhân đạo từ lâu và đã phản ánh ngay trong các công sở, xí nghiệp. Một phần là nhờ trong xí nghiệp có sự đồng đều về trình độ dân trí, mức sống xã hội cũng như mối quan hệ không câu thúc và cởi mở giữa các nhân viên đối với ban quản trị và chủ nhân xí nghiệp. Các nhân viên có một tinh thần trách nhiệm và ảnh hưởng đáng kể đối với công việc của chính mình, cũng như ban quản trị rất tôn trọng và lắng nghe ý kiến, phản ảnh từ nhân viên. Phần khác là nhờ sự hợp tác chặc chẻ giữa xí nghiệp và công đoàn. Điều đó không có nghĩa là không có xung đột giữa xí nghiệp và công đoàn ở bắc Âu nhưng có sự tôn trọng và công nhận hỗ tương lẫn nhau. Đây chính là một trong những yếu tố tạo cho các nước bắc Âu trở thành các quốc gia ổn định và giàu có hàng đầu trên thế giới.

Đặc biệt ở Đan mạch đã có một truyền thống lâu đời trong việc vận tác hiệp hội cổ phần, để làm chủ và điều hành các xí nghiệp cổ phần dưới hình thức ban quản trị chung.

Sự quan tâm về dân chủ của doanh nghiệp ở các nơi còn thiếu dân chủ

Có lẽ đó là điều tương đối dễ để vận tác doanh nghiệp ở các nước độc tài và tham nhũng, nhất là khi ta đã tạo được "quan hệ", và "chỉ" cần bỏ tiền để mua được quan hệ chính trị và nhiều lợi ích khác. Ngược lại thì thật có thể nói là "không thể nào" để tạo dựng xí nghiệp nếu không luồn lách bằng hối lộ. Cho dù một khi đã tạo dựng được một xí nghiệp ở một tầm vóc đáng kể thì lại không thể có được nguồn thông tin và cơ hội phát triển mà các doanh nghiệp nước ngoài có được. Cho đến cuối cùng thì cũng chỉ sản xuất được những hàng hóa copy lỗi thời, không thể xuất cảng - nếu không đề cập đến những nền kinh tế chậm tiến không thể bán hoặc xuất cảng hàng hóa vì thiếu phẩm chất.

Trung quốc có thể nói là trường hợp ngoại lệ là một nguồn xuất cảng to lớn nhưng hàng hóa đa số đều được sáng chế từ Tây phương.

Đó cũng chính là lý do mà Tây phương và đặc biệt là Hoa kỳ đã dẫn đầu trong việc phát triển kỷ thuật tân tiến. Đó chính là cửa ngõ bước vào lãnh vực nghiên cứu khoa học và thông tin, là nơi mà sáng kiến và các design mới được tự do phát triển.

Là chủ doanh nghiệp - hoặc là thành phần quản trị xí nghiệp bạn phải có nhiều hứng thú với dân chủ: Bạn sẽ thoát khỏi chi phí để hối lộ, tiết kiệm được thời gian và năng lượng. Vì luật pháp hữu hiệu nên bạn không cần phải trả tiền bảo vệ cho mafia. Sự quan liêu của công quyền cũng không đáng kể nên bạn có cơ hội phát triển xí nghiệp vô hạn mà khi cần mướn nhân viên tài giỏi bạn cũng không cần hỏi ai. Bạn cũng có thể tự do xuất ngoại để tìm nguồn ý tưởng hoặc mướn người từ nước ngoài. Và như thế rất là lý thú để vận hành xí nghiệp khi bạn có thể tự do phát huy sáng kiến, đặc biệt khi bạn gặt hái được thành quả của công việc. - Hãy nghĩ xem có khi nào Bill Gates hoặc Steve Jobs được tự do hành nghề trên đất nước "của bạn" không? Và họ sẽ được hưởng những gì?


Chương kế tiếp: Hiệp hội cổ đông