Tôn giáo trong một xã hội dân chủ

From democracy-handbook.org
Jump to: navigation, search
Democracy-handbook proof.png

Mọi tôn giáo đều có mối quan hệ mâu thuẫn với chế độ dân chủ, bởi vì dân chủ một mặt công kích tôn giáo và mặt khác lại là một hệ thống chính trị cho các tôn giáo có cơ hội phát triễn tự do cực độ nhờ quyền tự do tín ngưỡng được tôn trọng triệt để.

Nhưng quan hệ của dân chủ đối với tôn giáo không nhất thiết bớt đi mâu thuẫn. Từ trong bản chất dân chủ là phải bảo toàn sự phong phú, đa dạng và tôn giáo ở đây trên cơ bản là đi ngược lại nền dân chủ. Đồng thời chính tôn giáo, vừa mang tính cách văn hóa, vừa có truyền thống triết lý và tư tưởng đạo đức, xứng đáng là một đối thủ và đồng đội của chế độ dân chủ.

Tóm lại: Tôn giáo và dân chủ làm giàu cho nhau.

Nhưng chỉ khi nào cả hai cùng công nhận lẫn nhau quyền được tồn tại và giới hạn của mình.

Sự tiến hóa và con người

Thời đại thông tin đã định nghĩa con người là một động vật có lý trí. Nhưng điều đó còn chưa đủ diễn tả về chúng ta. Chúng ta còn hơn điều đó nhiều.

Khi những dòng chữ ở đây trên trang democracy-handbook.org thông qua sự sinh thành của cá nhân và quá khứ chung của chúng ta như những kẻ săn lượm trên đồng cỏ châu Phi, không phải là không có nguyên do. Nhờ vào cuộc sống và văn hóa trên đồng cỏ mà bộ óc con người mới được phát triển. Khoảng 4-7 triệu năm trước đây tổ tiên chung của chúng ta đã từng chung sống với giống dã nhân và trải qua quá trình tiến hóa phân loài như australopithecus, homo habilis, homo erectusarkaisk homo sapiens đã dần hình thành loài người hiện đại homo sapiens sapiens khoảng 100-200.000 năm trước. Đó chính là bộ óc cuối cùng của người tiền sử mà chúng ta được thừa hưởng. Những bộ óc đã phát triển trên một hiện thực hoàn toàn khác xa với xã hội hiện đại ta đang sống.

Tổ tiên chúng ta chưa từng có chữ viết hoặc một nền văn hóa mà có thể lưu trữ và truy tìm thông tin. Dạng trí nhớ tập thể duy nhất mà tổ tiên ta có là cổ tích, huyền thoại. Điều đó nghĩa là, mọi kinh nghiệm sống, thí dụ loại thực vật nào có độc, hoặc khi nào nên ngừng hoặc thay đổi môi trường săn bắt đều được lưu truyền bằng nhiều cách khác. Chính vì thế mà tổ tiên ta mới tận dụng và phát triễn nền văn hóa huyền thoại và cổ tích để lưu truyền mọi chi tiết và kinh nghiệm cần thiết trong cuộc sống thực tiễn.

Giống như ta, cha ông ta đồng thời cũng có những thắc mắc về thế giới và những gì xảy ra xung quanh như: Mình từ đâu đến? Tại sao có bệnh tật và chết chóc? Trời tại sao lúc nắng lúc mưa?

Tổ tiên ta diễn dịch sứ mạng hay mục tiêu của cuộc sống vào môi trường sống như cách thức họ kinh nghiệm được trong cuộc sống về sứ mạng giữa người và người. Hình thức sớm nhất trong sự giải thích về hiện tượng thiên nhiên là linh vật: Trong thế giới có linh vật và có sứ mạng. Tâm linh và những sứ mạng có thể ảnh hưởng xuyên qua từng hành vi đúng đắn, nghi thức thờ cúng, bùa phép, huyền bí... và huyền thoại là nơi để lưu trữ và cung cấp thông tin đó. Huyền thoại còn giải thích những tương quan thích ứng trong thế giới và làm cách nào để tác động vào thế giới. Huyền thoại và nghi thức thờ cúng là những gì mang lại ý nghĩa cho thế giới.

Con người và tôn giáo

Bộ não chúng ta trở thành như thế trong một sự kết nối mà hình thức duy nhất của thư viện chỉ chứa toàn cổ tích dân gian, và sự giải thích về cuộc sống chứa lại đầy huyền bí, và khả năng duy nhất để tác động vào cuộc sống là huyền thoại, bùa phép và cúng tế. Trong khi đó chúng ta đã học hỏi rất nhiều về thế giới, chúng ta đã phát hiện và tôn thờ lý trí, chúng ta đã tách biệt huyền thoại và chính trị, chúng ta đã hiểu ra rằng cầu khẩn không tác động gì đến hướng gió hay số lượng của thú săn. Nhưng chúng ta vẫn có cùng bộ óc. Chúng ta vẫb có nhu cầu về ý nghĩa, ý nghĩa trong thế giới và ý nghĩa trong cuộc sống. Và chúng ta cũng có nhu cầu cầu khấn. Tóm lại: Là con người nên chúng ta cần huyền thoại, để chúng ta có thể tự thuật. Chúng ta là những loài cầu khần và huyền thoại, không chỉ khi chúng ta sinh ra và chết đi, hoặc trong mối tương quan khi cuộc sống hiện lên sự vui sướng hoặc sợ hải hơn là ta có thể chịu đựng.

Dân chủ và tôn giáo

Dân chủ xây dựng trên tình người, tôn giáo không cần phải loại trừ nó. Ngược lại cả Do thái giáo, Ấn độ giáo, Phật giáo, Cơ đốc giáo, Hồi giáo và một lọat các tôn giáo khác cũng rất cận nhân tình, bởi vì tất cả đều vì cá nhân và quan hệ đối với đồng loại - cùng với thần thánh. Và tình người ở trong những tôn giáo này luôn được coi là là cá thể.

Tôn giáo và dân chủ có khả năng làm một số chuyện khác nhau và chúng ta như những con người và xã hội đều cần tất cả.

Chế độ dân chủ nhân đạo có thể bảo đảm một bối cảnh an toàn và hàng hoạt sự tự do, trong đó có cả quyền từ chối tôn giáo hoặc tự do tíng ngưỡng chỉ cần nó không thương hại hoặc đe dọa người khác.

Tôn giáo có thể đưa chúng ta đến hội ngộ những nguồn gốc sâu xa trong nền văn hóa chúng ta cũng như cái gọi là con người, và còn có thể làm điều đó trên nền tảng tình người, cũng như dân chủ, triết lý, lý trí ngoại trừ nghệ thuật và hăn hóa thế tục. Bất kể là chúng ta có tín ngưỡng hay không, chúng ta vẫn thừa hưởng một di sản văn hóa và di truyền sinh học không ít thì nhiều mang tính cách tôn giáo. Như những con người, chúng ta cần lắng nghe những câu hỏi hàng ngày được kết cấu một cách huyền hoặc. Điều mà người nghệ sĩ có thể làm thì cũng là điều mà tôn giáo đang thực hiện. Ngoài ra, trong tôn giáo còn có những giáo phái, với những nghi thức hội họp và thờ cúng những bí ẩn to tát. Như con người là những sinh vật có lòng tin, và chúng ta đôi khi cần có một lần cảm xúc dạt dào để thấy được sức sống và ý nghĩa trong cuộc sống. Điều đó tôn giáo có thể cho. Nhưng tôn giáo cũng cho ta cơ hội để đào sâu vào nội tâm và mối tương quan đến người khác qua những phương cách khác hơn logic hay lý trí cho phép.

Dân chủ và tôn giáo bao gồm hai khía cạnh hoàn toàn khác nhau trong cái gọi là con người và chúng cũng không cần tước đoạt những gì của nhau. Ngược lại văn hóa và xã hội chính là làm phong phú hơn cho nhau, nơi mà truyền thống, tôn giáo, tình người và dân chủ được phép chung sống vai kề vai bên nhau và luôn kềm nhau ở thế đối lập.

Một nền cộng hòa mà không có mối liên hệ nguồn gốc văn hóa và tâm linh sẽ từ chối con người một khía cạnh tự nhiên của cuộc sống, đó là đời sống tâm linh hoặc tín ngưỡng. Nó không tiêu trừ tôn giáo mà chỉ thay thế bằng một tôn giáo đã kinh qua nghiên cứu và thử thách của sự cuồng tín, nghi thức và giáo phái mới. Đơn giản chỉ vì ta là con người - ít nhất là đại đa số chúng ta - cần những hình thức tụ hội như thế.

Một xã hội tôn giáo thiếu tình người và dân chủ thường đàn áp tín đồ và những suy tư chống lại tôn giáo. Vì vậy cả con người và văn hóa sẽ trở nên nghèo nào - cả về trí tuệ lẫn vật chất.

Xã hội giàu nhất

Xã hội giàu nhất, có nền văn hóa hấp dẫn nhất và thử thách lớn nhất tồn tại trong những nơi mà tôn giáo, dân chủ và di sản văn hóa và tình người tạo nên một trường vĩnh viễn căng thẳng, nơi mà không một hệ thống nào được phép độc tấu, nhưng cho cả dân chủ, tình người và tín ngưỡng cần phản ánh giá trị và hành vi của chính mình, nói gọn là: ở nơi mà chúng cần phải có cảnh giác!


Chương kế tiếp: Kế hoạch hóa gia đình và quyền phụ nữ